De Amstel Verandert

Idee

UITGANGSPUNTEN VOOR EEN VISIE

Alvorens over te gaan tot de formulering van een visie op de Amstel is het denk ik noodzakelijk eerst de kwaliteiten van de Amstel goed te benoemen.

Uitgangspunt van de visie zou mijns inziens moeten zijn de huidige kwaliteiten te bewaken of te versterken. Kort en krachtig:

"De Amstel is een betrokken gemeenschap met een charmante rommeligheid en een rijke variatie in schaalniveaus, programma, vorm en materiaal."

Dit geldt voor bebouwing op het land en op het water maar ook voor verkeer op het land en de vaartuigen op het water.

Hieronder een toelichting:

1 CHARMANTE ROMMELIGHEID

De Amstel meandert. Ze slingert vanuit het landschap de stad in. Dit is een wezenlijk onderscheid met het overgrote deel van de andere Amsterdamse wateren, die door ingenieurs zijn bedacht en uitgevoerd. De Amstel heeft haar weg gevonden door het landschap en de stad heeft zich op haar beurt naar haar loop gevoegd.

Omdat de Amstel van iedereen en niemand was heeft de invulling tot een bepaalde rommeligheid geleid, zowel op het water als op het land. Deze rommeligheid is een kenmerkende eigenschap van de Amstel. Wordt de Amstel netjes aangeharkt en ingericht als bijvoorbeeld de grachtengordel, dan verandert het wezenlijk van karakter en zal het aan kracht inboeten.

Daarnaast slingert de Amstel ook langs verschillende stadsdelen, vaak als rand van een stadsdeel. Ieder stadsdeel gaat op eigen wijze om met de aanraking met de Amstel. Ook deze rommeligheid in bestuurlijke zin heeft het natuurlijke, organische karakter van de Amstel versterkt. Wellicht niet overal optimaal, maar is niet te onderschatten.

2 VARIATIE IN VORM EN MATERIAAL

De bruggen over de Amstel zijn een prachtig voorbeeld van de variatie in vorm en materiaal. Hout, steen, staal en beton komen allemaal voor. Uitwerking verschilt van strak en zakelijk tot kunstig gedecoreerd. Hetzelfde geldt voor de bebouwing op de wal, het is een geschiedenisles van ruim vier eeuwen architectuur. Waar de bebouwing aan de Amstel repetitief wordt, de vier woontorens aan de Omval, zie je duidelijk dat de kwaliteit van de beleving afneemt. Een opzichtige herhaling van hetzelfde gebouw, dezelfde steiger, of dezelfde woonboot doet afbreuk aan het karakter van de Amstel als een lint van unieke elementen.

3 VARIATIE IN PROGRAMMA

De Amstel is een samenkomst van verschillende functies. Alle stedelijke functies zijn aanwezig. Wonen, werken, sporten, logeren, flaneren, het gebeurt allemaal op of aan de Amstel. Publiek programma is volop aanwezig. Cultuur is met de zwaargewichten Kleine Komedie, de Stopera en Carre sterk vertegenwoordigd. Hotels, restaurants en cafe’s zijn ook sterk vertegenwoordigd. Onder de afgemeerde schepen en arken domineert de woon- en hotelfunctie. Op het water domineren rondvaartboten en roeiboten, maar ook beroeps- en pleziervaart zijn ruim aanwezig.

4 VARIATIE IN SCHAAL

De ‘beleving’ van de Amstel wordt gevormd door de bebouwing op de wal, de openbare ruimte en het verkeer op de kade, de woonarken en -schepen, de schepen op het water en natuurlijk het water zelf. Onderscheidend kenmerk van de Amstel is dat zowel in de bebouwing op het land, als in de woonboten en de schepen op het water uiteenlopende maten gebroederlijk naast elkaar bestaan.

Grote gebouwen als de Stopera en Carre staan naast kleinere woonhuizen, het 50m lange schip Generaal Praag ligt naast een kleine woonark. Skiffen en vrachtschepen en alle mogelijke tussenmaten delen samen het water. Dit is nergens in Amsterdam zo duidelijk aanwezig!

5 EEN BETROKKEN GEMEENSCHAP!

Last but not least. De Amstel is een betrokken gemeenschap, wat al blijkt uit de reacties op het forum en de opkomst bij de Amstelgesprekken. De toekomst van de Amstel gaat de mensen aan het hart. Wellicht meer nog dan de rest van Amsterdam is de Amstel een collectief van sterke individuen.

Uitvoering

HOE PAKKEN WE HET AAN?

Nogmaals: Iedere visie of uitwerking van een visie moet mijns inziens de voorgaande kwaliteiten bewaken of versterken.

Maar hoe doen we dat? Doen we dat door een groots masterplan uit te tekenen dat precies voorspelt hoe de Amstel er over twintig jaar uit komt te zien? Of is er andere manier? Kan het ook organischer, op een manier die meer past bij het omschreven karakter van de Amstel en haar gebruikers? Ik denk het wel.

Kunnen we niet een aantal slimme sturende strategieen bedenken in plaats van dwingende plannenmakerij van bovenaf? Ter illustratie: het voorstel om de standaard bouwenvelop voor arken van 20 bij 5m om te buigen naar een vrije vorm van 100m2 is prachtig. Het is minder voorspelbaar wat het qua beeld oplevert maar komt absoluut de variatie op het water ten goede. Eenvoudig, maar het versterkt absoluut de kwaliteiten van de Amstel. En kunnen we niet in plaats van hele stukken Amstel in een keer te willen transformeren chirurgischer te werk gaan? Als een kans zich aandient hier slim op in spelen en meer natuurlijk transformaties bewerkstelligen? Ruimte te bieden voor interessante initiatieven als die zich voordoen? Ik denk het wel.

Enfin, genoeg om over na te denken. Ik hoop in ieder geval dat we nog regelmatig ons steentje kunnen bijdragen.