De Amstel Verandert

Joost Barbiers

• Betrokkenheid:
  • Bewoner op het water
  • Fietser
   
• Functie:

  Beeldhouwer

   

Mijn visie op de Amstel

Maak ik graag kenbaar d.m.v.:

Ode aan de Amstel.

Fietsers, joggers en wandelaars die vanuit de stad de Utrechtse brug zijn overgestoken en zij die vanuit de richting Amstelstation de fietsbrug zijn gepasseerd voelen voorbij de botenhuizen van Posseidon, Skoll en WillemIII, dat ze in het buitengebied van Amsterdam zijn beland.
Aan de linkerkant is er het mooie park van het tuinhuizencomplex Amstelglorie en aan de rechterkant het kleine maar wilde Oeverbos. Het bos schenkt direct al een ruime speelweide met picknickplaats aan de recreant. Wat verderop buigen van twee kanten de bomen hun toppen naar elkaar, waarmee ze een beweeglijke groene boog vormen over de Ouderkerkerdijk.
Er kan even opgelucht adem worden gehaald, de drukte van de stad ligt op afstand.

Toen het bos en ik in 1972 elkaar leerden kennen waren we beiden nog adolescent.
Ik vond het bos wat sprieterig en eenzijdig met z'n schietwilgen en vlier, maar zulk soort kritiek was in die dagen ook op mij mogelijk.
In de schaduw van de wilgen voelden de eerste bootbewoners zich als jonge Goden tijdens lange hete zomers. In koude winters lieten we ons met schaatsen ondergebonden vanaf onze gangboorden op het ijs zakken. In natte herfsten bouwden we primitieve dammetjes naar onze boten over het nog niet geheel verdwenen moeras. Elke lente bracht het bos meer plantensoorten, andere bomen, veel insecten en een verscheidenheid aan vogels.
Afgezien van een hele waaier watervogels aan de Amsteloever biedt het bos onderdak aan kool- en pimpelmezen, roodborstjes en winterkoninkjes, de boomklever en het boomkruipertje.
Het door Carel Fabritius zo prachtig geportretteerde puttertje vliegt met z'n vriendjes in golven van hoge paarse distel naar distel omdat het tenslotte distelvinken zijn. De groene en bont specht bekloppen als vaklui het dode hout.
In de schemering buitelen vleermuizen in de krappe ruimtes tussen de bomen.
's Nachts neemt een uil zijn toevlucht tot een kale tak. Bij het brutale zooitje ongeregeld heeft zich een groenstaartpapegaai gevoegd. Deze druktemakers beweren nu dat het Oeverbos van de Groene Staart naar hen werd vernoemd...

Een paar jaar geleden was er grote opwinding aan de wal van het Oeverbos. Er was een beverrat gesignaleerd, in z'n eentje een bedreiging voor de stad Amsterdam. Ik zag het beest , groter dan een kat maar veel meer bever dan een rat. Zefbewust graasde hij onze grasmat af langs de waterlijn.
Geen zeeduivel deze schat, die op die lange bovenlip na zó je broer had kunnen zijn. Rustig peddelend met zin grote zwemvliezen besloot hij z'n intrek te nemen op een oud meeerkoetnest. Daar werd hij afgeknald door twee jagers.

Doodschieten zal men ons woonbootbewoners niet zo gauw, maar ten aanzien van ons is wel steeds nadrukkelijker sprake van een uitsterfbeleid.
Het idee dat het prachtige Oeverbos van de Groene Staart wordt opgeheven om een dwanghaven te creëren voor woonbootbewoners vervult me met ongeloof.
Welk belang wordt hiermee gediend? Het is een moordaanslag op de groenstructuur van de Amstel. De recreant ziet niet langer een mooi bos op weg naar een ruime Amstel maar een aantal waterstraten met arken en schepen aan de ketting.
Amsterdam gaat steeds meer op Nederland lijken, alles keurig en strak aangeharkt.

Is er in de stad nog wel ruimte voor zwier en rafelrand?

Joost Barbiers, augustus 2009



De Amstel meandert. Oktober 2009

Over het ontstaan van de Amstel en de richting waarin de rivier oorspronkelijk stroomde wordt heel wat heen en weer gepraat. De ontstaansgeschiedenis van de Lage Landen is er één van rivierafzetting, moeras en veenvorming, veenbulten met veenwaterstroompjes, aanvallen van de zee, het ontstaan van meren met expantiedrift en de invloed van de mens op dit geheel: het graven van weteringen, vervening, bedijking en inpoldering.
Volgens mijn vriend de landschapsarchitect Wouter Reh gaat men ervan uit dat de Amstel gevoed werd door veenwaterstromen, zogenaamde diën afkomstig van de enorme veenbult die bij waterland lag. Het water werd afgevoerd in zuidelijke richting en bereikte via de Oude Rijn bij Katwijk de zee.

Door een serie aanvallen van de Zuiderzee (Almere) op het veenland ontstond het IJ. De Amstel werd daarbij als het ware onthoofd. Het karakter van de Amstel veranderde van afwateringsrivier in een getijderivier. Zoals de Amstel stroomt zo gaat m'n baaien rok, zullen veel Amsterdammers hebben gedacht.

Vanaf het eerste begin van Amsterdam waren Amstel en IJ geologisch bepalend voor de ontwikkeling van de stad. Steden die geen natuurlijke geologische belemmeringen kennen, missen een ziel. Of ze nu Lelystad, Los Angeles of Harare heten.
De Amstel blijft rivier als zij bij wijze van uiterwaarden ruime groene oevers kan behouden. Het uitzicht op een sterk verstedelijkte Amstel wordt zomaar
zicht op kubieke meters water met een hoog H2O gehalte.
De schoonheid van de Amstel laat zich bezingen in poëzie.

Groene oevers: tussen de Utrechtse brug en de Roozenoordbrug ligt aan de westoever het M.L.Kingpark gevolgd door de begraafplaats Zorgvlied, aan de oostoever het Oeverbos geflankeerd door het tuinhuiscomplex Amstelglorie.
De geschiedenis van het Oeverbos dat opschoot uit het moeras van het baggerdepot dat nodig was bij het bouwen van de Utrechtsebrug, doet denken aan aan het ontstaan van het Vliegenbos in het buitendijkse baggerdepot aan het IJ.
Ook daar veel particulier initiatief om een in de schoot geworpen stuk natuur te behouden. De Oostvaardersplassen betekende een streep door de rekening van planologen. Gelukkig moeten bestuurders regelmatig het hoofd buigen voor de brutale natuur die tegen de klippen opgroeit.

Elke keer dat BenW van Amsterdam een uitbreiding overweegt of een wijk die aan de Amstel grenst wil veranderen, moet het groen zich opnieuw teweer stellen tegen aanvallen op de rivieroevers.
Niet de Amstel verandert, mensen veranderen. De Amstel meandert......


Joost Barbiers oktober 2009